Wileński Cmentarz na Rossie: historia, dziedzictwo i pamięć 225 lat Cmentarza na Rossie – cykl wydarzeń w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa
W 2026 roku przypada 225. rocznica założenia Cmentarza na Rossie. Z tej okazji Agencja ds. Rewitalizacji Starego Miasta w Wilnie zorganizowała cykl wydarzeń „Wileński Cmentarz na Rossie: historia, dziedzictwo i pamięć”, odbywający się w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa.
Założony w 1801 roku Cmentarz na Rossie był pierwszym cmentarzem Wilna położonym poza historycznymi granicami miasta. Dziś jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci Wilna – wyjątkową, wielokulturową przestrzenią, w której historia miasta zapisana jest nie tylko w nagrobkach i inskrypcjach, lecz także w dziełach sztuki, tradycjach pogrzebowych, pamięci kolejnych pokoleń mieszkańców oraz otaczającej nekropolię przyrodzie.
Od września do października odbywają się wykłady, wycieczki i dyskusja poświęcone historii Rossy oraz różnym aspektom dziedzictwa i pamięci związanym z tą wyjątkową nekropolią.
W programie znalazły się m.in. spotkania dotyczące:
-
kultury śmierci w Wielkim Księstwie Litewskim,
-
inskrypcji nagrobnych,
-
wielonarodowej pamięci Wilna,
-
sztuki i fotografii cmentarnej,
-
mitologii litewskiej,
-
polityki pamięci w czasach sowieckich,
-
roślinności cmentarzy.
W wydarzeniach biorą udział badacze, historycy, historycy sztuki, etnolodzy oraz specjaliści ds. dziedzictwa kulturowego z Litwy i Polski. Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. dr Mindaugas Paknys, dr Kšištofas Tolkačevskis (Krzysztof Tołkaczewski), dr Bartłomiej Gutowski, dr Radvilė Racėnaitė, doc. dr Nerija Putinaitė, dr Magdalena Gutowska oraz Ilona Lewandowska.
„Obrazy pamięci. Cmentarze Wilna między sztuką, fotografią i dokumentacją”
28 września odbył się wykład dr. Bartłomieja Gutowskiego poświęcony sposobom przedstawiania i dokumentowania cmentarzy Wilna oraz ich znaczeniu jako przestrzeni sztuki, fotografii i pamięci. Wykład został wygłoszony w języku polskim z tłumaczeniem na język litewski. Spotkanie było okazją do refleksji nad tym, w jaki sposób cmentarne przestrzenie są utrwalane na fotografiach i w dokumentacji, jak zmieniało się ich postrzeganie oraz jak obrazy cmentarzy wpływają na pamięć o mieście i jego mieszkańcach. Jak mówił Bartłomiej Gutowski: Cmentarz jest miejscem żywym, choć może to brzmieć paradoksalnie. To przestrzeń, która nieustannie się zmienia, odzwierciedlając przemiany pamięci, kultury i społeczeństwa.
Dziękujemy za udział w spotkaniu i zapraszamy na kolejne wydarzenia w ramach cyklu „Wileński Cmentarz na Rossie: historia, dziedzictwo i pamięć”. Kolejne spotkania będą poświęcone następnym aspektom historii i dziedzictwa Rossy oraz jej miejsca w wielokulturowej historii Wilna.
Organizator
Agencja ds. Rewitalizacji Starego Miasta w Wilnie
Finansowanie
Departament Dziedzictwa Kulturowego przy Ministerstwie Kultury
Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie
Partnerzy
Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA
Instytut Polski w Wilnie